• વર્ષ 2022નાં ડિસેમ્બરની મધ્યમાં પણ હિમાલયનાં શિખરો હિમવર્ષા વગર સૂનાં જણાઈ રહ્યાં છે, ગ્લૅશિયર સંકટમાં…

ડિસેમ્બરનું પહેલું પખવાડિયું પૂરું થાય ત્યાં સુધી ચોતરફ બરફથી ઘેરાઈ જતાં ઉત્તરાખંડ હિમાલયનાં શિખરો આ વર્ષે હજુ સૂના છે. ભૂમધ્ય સમુદ્રમાં સર્જાયેલું વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ કાશ્મીરમાં હિમવર્ષા કરીને મધ્ય એશિયા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. હાલના આ સંજોગોમાં હાલ ઉત્તરાખંડના 2500 મીટરની ઊંચાઈએ આવેલાં હિલ સ્ટેશનો પર પણ મહત્તમ તાપમાન પાંચ ડિગ્રી છે. નૈનિતાલ, મસૂરી, રાનીખેત, ચકરાતા અને મુક્તેશ્વરમાં તો લઘુતમ તાપમાન પણ ચારથી પાંચ ડિગ્રી વધુ છે. આ સ્થળોએ ડિસેમ્બર મધ્ય સુધી લઘુતમ તાપમાન શૂન્યથી ચાર ડિગ્રી હોવું જોઈએ, જે હાલ સાતથી નવ ડિગ્રી સુધી છે. જે નોધપાત્ર બાબત કહી શકાય.

ચાર હજાર મીટરની ઊંચાઈએ આવેલા પહાડ જેવા કે હર કી દૂન, ગૌમુખ, સૂરકંડા અને ઓલી પર પણ હજુ સુધી હિમવર્ષા નથી થઇ. વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સનનો માર્ગ ભટકાઇ જવાના કારણે ઉત્તરાખંડના ગ્લેશિયરોના સ્નો રિચાર્જમાં સંકટ સર્જાયું છે. જો સ્નો રિચાર્જ ના થાય તો સમયાંતરે ગ્લૅશિયર વધુ પીગળવાનું જોખમ રહે છે. જે વિનાશ કારી સાબીત થઈ શકે છે.ઉત્તરાખંડ હવામાન વિભાગ કેન્દ્રના ડિરેક્ટર વિક્રમ સિંહનાં મતે આ ડિસ્ટર્બન્સની ઊંચાઈ ઘણી વધુ છે, તે અહીંના પહાડ સાથે ટકરાઇ નથી રહ્યા. ઓક્ટોબર, નવેમ્બર, ડિસેમ્બરમાં થતો પોસ્ટ મોન્સૂન વરસાદ પણ નિષ્ફળ રહ્યો હતો. તેના કારણે પ્રિ-મોનસૂન સંકટ સર્જાયું છે.

મેદાની વિસ્તારોમાં બે મોટા ફેરફારની શક્યતા જણાઈ રહી છે જેમાં આવનાર માર્ચ સુધી મેદાની વિસ્તારોમાં સામાન્યથી ઓછો વરસાદ થવાની આશંકા છે, જેનાથી ખરીફ પાકના ઉત્પાદન પર અસર પડી શકે છે. તો વિજ્ઞાની ડૉ. ડી.પી. ડોભાલના મતે, ગ્લોબલ વૉર્મિંગથી ઋતુ ચક્ર ખોરવાયું છે. આ વખતે ગરમી સામાન્યથી વધુ રહેશે. તેમજભૂમધ્ય સમુદ્રનું ડિસ્ટર્બન્સ કાશ્મીરમાં હિમવર્ષા કરીને હિમાચલ, ઉત્તરાખંડ તરફનો માર્ગ બદલીને મધ્ય એશિયા તરફ ગયું.

કાશ્મીરમાં આગામી બે દિવસ ડિસ્ટર્બન્સના કારણે ગુરેઝ અને બાંદીપોરામાં ભારે હિમવર્ષા ની આશંકા છે. જૉકે આગામી 48 કલાકમાં ઉત્તર-મધ્ય ભારતમાં પારો ઘટી શકે છે, ધુમ્મસ છવાશે. ભૂમધ્ય સમુદ્રમાં શક્તિશાળી વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ સર્જાવું છે. તે સક્રિય થયા પછી હિમાચલ અને ઉત્તરાખંડમાં હિમવર્ષા ની શક્યતા છે. સ્કાયમેટના મહેશ પાલાવતના મતે, ઉત્તર ભારતના મેદાની વિસ્તારો સહિત મધ્ય ભારતનાં કેટલાંક સ્થળે પારો ઘટી શકે છે. હવામાન વિભાગના મતે, 15-16 ડિસેમ્બર પછી દિલ્હી અને આસપાસના વિસ્તારોમાં ઠંડા પવનની અસર વર્તવાને અને ધુમ્મસ પણ છવાશે. ઍવી આગાહી કરવામાં આવી રહી છે